RSS

Category Archives: სამოქალაქო სამართალი

საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები კერძო სამართალში

საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლები კერძო სამართალში

(კანონისმიერი და სახელშეკრულებო)

შესავალი

კერძო სამართალში,ქონების შეძენა შეიძლება ორ კატეგორიად გაიყოს.კანონისმიერი შეძენა და სახელშეკრულებო შეძენა.

კანონისმიერ და სახელშეკრულებო შეძენასაც,გარკვეული საფუძველი გააჩნია,რომლის მიხედვიდაც ხდება ქონების შეძენა.

ქვემოთ განხილული იქნება რამდენიმე მათგანი.

კანონისმიერი შეძენა

საკუთრების კანონისმიერი გზით შეძენის ერთ-ერთი საფუძველია ნაპოვნი ნივთის დასაკუთრება და განძის პოვნა,რომელმაც თავის მხრივ,გარკვეული პროცესები უნდა გაიაროს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (შემდგომში – სსკ) 190-ე მუხლის მიხედვით,პირს შეუძლია უპატრონო მოძრავ ნივთზე მოიპოვოს საკუთრების უფლება.გამონაკლისს წარმოადგენს შემთხვევა,როცა მისი მითვისებით ირღვევა სხვისი უფლებები,ასეთ შემთხვევაში მას არ შეუძლია საკუთრებაში იქონიოს ნივთი.

სსკ-ს 191-ე მუხლი განსაზღვრას,თუ რა „საფეხურები“ უნდა გაიაროს დაკარგული ნივთის მპოვნელმა.კერძოდ კი: მპოვნელმა დაუყონებლივ უნდა განუცხადოს ამის შესახებ ნივთის დამკარგავს,მესაკუთრეს,უფლებამოსილ პირს,ან,თუ მათი ვინაობა უცნობია,_ პოლიციას ან სხვა ადგილობრივ ორგანოს და გადასცეს ეს ნივთი.

მპოვნელი ერთი წლის შემდეგ შეიძენს საკუთრებას ნაპოვარზ,გარდა იმ შემთხვევიდა,როცა მისთვის ცნობილი გახდა მესაკუთრე,ან მესაკუთრის უფლება ნივთზე პოლიციაში უკვე გაცხადებული იყო.

სხვანაირად რეგულირდება საკუთრების მოპოვების თემა,როცა საქმე ეხება განძის აღმოჩენას.

სსკ-ს 192-ე მუხლი განსაზღვრას განძის აღმოჩენასთან დაკავშირებული საკითხებს.როცა ნაპოვნია განძი,რომლის მესაკუთრის დადგენა შეუძლებელია,მაშინ საკუთრება სანახევროდ გადადის აღმომჩენზე და იმ მესაკუთრეზე,რომლიც ნივთშიც იქნა განძი ნაპოვნი.

საკუთრების სახელშეკრულებო შეძენა

როცა საქმე ეხება უძრავ ნივთს,მაშინ მისი საკუთრებაში შეძენისთვის,აუცილებელია გარიგება დაიდოს წერილობითი ფორმით,თუმცა მხოლოდ ეს არ არის საკმარისი საკუთრების უფლების წარმოშობისთვის.სავალდებულოა,რომ წერილობითი ფორმით დადებული გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლება დარეგისტირდეს საჯარო რეესტრში.

საკუთრების უფლება განსხვავებულად რეგულირდება მოძრავ ნივთან დაკავშირებით.

სსკ-ს 186-ე მუხლის თანახმად – მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია,რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი.

ნივთის გადასაცემად ითვლება: შემძენისათვის ნივთის ჩაბარება პირდაპირ მფლობელობაში;არაპირდაპირი მფლობელობის გადაცემა ხელშეკრულებით,რომლის დროსაც მესაკუთრე შეიძლება დარჩეს პირდაპი მფლობელად…

როგორც ჩანს,მოძრავ ნივთებთან დაკავშირებით,საკუთრების უფლების წარმოშობა უკავშირდება ნივთის მფლობელობაში გადაცემის მომენტს.

ნივთის შეძენა ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე

ნასყიდობის ხელშეკრულების ცნებას სსკ-ს 477-ე მუხლი იძლევა: ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე,მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი.

აღსანიშნავია,რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს,როგორც ზეპირი,ასევე წერილობითი ფორმით.წერილობითი ფორმა იმ შემთხვევაშია სავალდებულო,როცა ხელშეკრულება ეხება უძრავ ნივთებს.

ნასყიდობა შესაძლებელია „გადახდის განვადებით“,რაც იმას გულისხმობს,რომ  ნასყიდობისას გამყიდველი ვალდებულია გადასცეს ნივთი მყიდველ ფასის გადახდამდე.ნივთის ფასის გადახდა მყიდვეილს მიერ ხდება ნაწილ-ნაწილ დროის განსაზღვრულ შუალედებში.

ასეთ შემთხვევაში,სავალდებულოა,რომ ხელშეკრულება დაიდოს წერილობითი ფორმით.

ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას,მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ,რომ გამყიდველს უფლება აქვს გამოისყიდოს ნივთი,ამ უფლების ნება დამოკიდებული იქნება გამყიდველის ნებაზე.

საკუთრების უფლების შეძენა გაცვლის საფუძველზე

პირმა,საკუთრების უფლება შეიძლება შეიძინოს გაცვლის საფუძველზე.

გაცვლის ხელშეკრულებით მხარეებს ეკისრებათ ქონებაზე საკუთრების უფლების ურთიერთგადაცემა.გაცვლის ხელშეკრულებში,ყოველი მხარეები მიიჩნევა,როგორც თავიანთი ქონების გამყიდველი.

სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულება

სამოქალაქო კოდექსი,ასევე იცნობს სამისდღეშიო რჩენის ინსტიტუტს.სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულების ძალით: პირი,რომელიც კისრულობს სამისდღეშიო სარჩოს გადახდად (მარჩენალი),მოვალეა გადაუხადოს იგი სარჩოს მიმღებს (სარჩენს) მთელი სიცოცხლის მანძილზე,თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს.სამისდღეშიო სარჩო შეიძლება დადგინდეს ფულადი ან ნატურალური სახით (ბინით,კვებით,მოვლით და სხვა აუცილებელი დახმარებით).

სავალდებულოა,რომ სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულება დაიდოს წერილობითი ფორმით.უძრავი ქონების გააცემის შემთხვევაში უნდა დამოწმდეს სანოტარო წესით.

საკუთრება ანდერძის საფუძველზე

საკუთრების შეძენა ასევე ხდება ანდერძის საფუძველზე.

სამოქალაქო კოდექსი იცნობს ანდერძით მემკვიდრეების ორ ტიპს: კანონით მემკვიდრეობას და ანდერძით მემკვიდრეობას.

ანდერძი არის რამდენიმე სახიხ: სანოტარო ფორმით დადებული და შინაურული ანდერძი.

თავის მხრივ,კანონით მემკვიდრეობა ითვალისწინებს მემკიდრეთა რიგითობას,კერძოდ კი,ის შედგება 5 (ხუთი) რიგისაგან.

ანდერძით მემკვიდრეთა წრე კი ფართოა.

დასკვნა

წინამდებარე ტექსტში,განხილული იყო საკუთრების შეძენის რამდენიმე გზა,ინსტიტუტი.

თითოეული მათგანი მოითხოვს გარკვეულ დახვეწას,რადგან მათში შეინიშნება გარკვეული სამართლებრივი ხარვეზები.

ლევან ჯგერენაია

 

Tags: , , , ,

მემკვიდრეობა კანონით თუ ანდერძით?

                               მემკვიდრეობა   კანონით  თუ  ანდერძით?

        ჩვენი საზოგადოების დაბალი სამართლებრივი კულტურა საყოველთაოდ   ცნობილი  ფაქტია, მაგრამ როცა საქმე სამემკვიდრეო სამართალს ეხება, ეს საკითხი განსაკუთრებით მტკივნეულია, რადგან არცთუ იშვიათია შემთხვევები, როცა ოჯახის წევრებიც კი სამკვდრო–სასიცოცხლოდ გადაემტერებიან ხოლმე ერთმანეთს. ეს კი იმის ბრალია, რომ მამკვიდრებელთა უმრავლესობას (უფროს თაობას) წარმოდგენაც არა აქვს არსებულ საკანონმდებლო პროცედურებზე და დამკვიდრებული ჩვეულებებით (რომელიც ხშირად მანკიერიცაა)  ხელმძღვანელობენ.

             ქართული სამემკვიდრეო სამართლის ისტორიის საკითხებზე გარკვეულ ცნობებს გვაწვდის დავით აღმაშენებლის ანდერძები,  სამემკვიდრეო სამართალის საკითხებს არეგულირებს ბაგრატ კურაპალატის, გიორგი ბრწყინვალეს, ბექასა და აღბუღას სამართლის წიგნები, ხოლო XVIII საუკუნიდან ვახტანგის სამართლის წიგნი და მის მიერ შედგენილი კოდიკო. საინტერესო ცნობებია მოცემული XIX საუკუნის დასაწყისის შედგენილ ძეგლებში “საქართველოს ჩვეულებითი სჯული” და სხვა.
ივ. ჯავახიშვილის მიხედვით, მემკვიდრეობითი სამართალი შეიძლებოდა მხოლოდ მაშინ გაჩენილიყო, როცა კერძო საკუთრება გაჩნდა. უკვე VIII-IX საუკუნეებში საქართველოში მემკვიდრეობითი სამართალი არსებობდა. თუმცა მეცნიერთა უმრავლესობა არ უარყოფს, რომ მემკვიდრეობის დაუწერელი ადათ-წესები  სავარაუდოდ ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე  იყო.

           მემკვიდრეობის სამართლის წარმოშობა და განვითარება მჭიდროდ არის დაკავშირებული საკუთრებასთან. მას, როგორც საზოგადოების იურიდიულ ზედნაშენს, განსაზღვრავს მატერიალური ცხოვრების წარმოების წესი, რაც უდიდეს გავლენას ახდენს როგორც ქონების განაწილებაზე, ისე ცხოვრების პირობების განვითარებაზე.
სამართლის წარმოშობისა და განვითარების ისტორია გვიჩვენებს, რომ კერძო საკუთრების უფლების აღმოცენებასთან დაკავშირებით იქმნებოდა ისეთი სამართლებრივი ნორმების შემუშავების აუცილებლობა, რომლის საფუძველზეც მოწესრიგდებოდა სამართლის სუბიექტთა უფლებრივი ურთიერთობა. უპირველეს ყოვლისა, აუცილებლად ჩაითვალა შემუშავებული ყოფილიყო სამართლის ნორმები, რომლის შესაბამისადაც მესაკუთრის გარდაცვალების შემდეგ, მისი სამკვიდრო ქონება გადაეცემოდა უფლების სხვა სუბიექტს.
სამართლის ნორმები, რომლებიც განსაზღვრავენ გარდაცვლილი პირის ქონების მემკვიდრეებზე გადასვლის წესს და ფარგლებს,  შეადგენენ სამოქალაქო სამართლის ერთ-ერთ  ნაწილს  რომელსაც    მემკვიდრეობითი  სამართალი   ეწოდება.

          მემკვიდრეობის უფლება კონსტიტუციური უფლებაა. საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით დადგენილია, რომ საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და უზრუნველყოფილია. დაუშვებელია საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლების გაუქმება.
ვიდრე  მემკვიდრეობის  ფორმებს  შევეხებოდეთ,  ძალიან  მნიშვნელობავია  გავითვალისწინოთ ,  რომ  კანონისათვის  ქალიშვილიც  და  ვაჟიც  თანაბარია  და  სამკვიდრო  წილიც  ორივე  მათგანს  თანაბრად  ეკუთვნის.  ძალიან  სამწუხაროა  მაგრამ  საქართველოში  ჯერ  კიდევ  შემორჩენილია  ვაჟის,  როგორც  გვარის  გამგრძელებლის  კულტი,  თუმცა  სადაო  არ  არის  ვაჟის  მიჩნება  როგორც  გვარის  გამგრძელებლად,  მაგრამ  ამ  მოტივით  ქალიშვილის  დატოვება  მემკვიდრეობის  გარეშე  ჩვენს  თანამედროვეობაში,  მშობლების  მხრიდან  სამართლიანად  არ  მიმაჩნია.

              მოქმედი კანონმდებლობით არსებობს  ორი  სახის  მემკვიდრეობა: ანდერძით  მემკვიდრეობა  და  კანონით  მემკვიდრეობა.  როდესაც  საქმე  ეხება  კანონით მემკვიდრეობას აქ  ყველაფერი  გარკვეულია.  საქართველოს  მოქმედი  სამოქალაქო  კოდექსის  ითვალისწინებს  კანონით  მემკვიდრეთა  ხუთ  რიგს.    კანონით  მემკვიდრეობის  დროს  თანასწორი  წილის მიღების  უფლებით  სარგებლობენ  თითოეულ  რიგში  გაერთიანებული  მემკვიდრეები. საბჭოთა  პერიოდში  მოქმედი  სამოქალაქო  კოდექსი  ითვალისწინებდა  კანონით  მემკვიდრეთა  მხოლოდ  ორ რიგს.  პირველ  რიგში  შედიოდნენ:  მეუღლე,  შვილები  და  მშობლები.  მეორე  რიგში  კი:  და-ძმები  და  პაპა-ბებიები. ზამოთ  აღნიშნული  კანონით  მემკვიდრეთა  ხუთრიგიანი  სასტემა  ქართული  კანონმდებლობისათვის  საკმაოდ  პროგრესული  სიახლე  იყო. საქართველოს  მოქმედი  სამოქალაქო  კოდექსის  1336  მუხლით:

I რიგისმემკვიდრეებადითვლებიან: გარდაცვლილისშვილები (შვილადაყვანილები),  გარდაცვლილისშვილი, რომელიცმისისიკვდილისშემდეგდაიბადა, მეუღლე, მშობლები (მშვილებლები);

II რიგშიგარდაცვლილისდებიდაძმები;

III რიგშიბებიადაპაპა;

IV რიგშიბიძები, დეიდები, მამიდები;

V რიგშიბიძაშვილები, მამიდაშვილები, დეიდაშვილები.

საყურადღებოა, რომ თუ წინა რიგის თუნდაც ერთი მემკვიდრე ცოცხალია, დანარჩენი რიგის მემკვიდრეები მემკვიდრეობას ვერ მიიღებენ. კანონით  მემკვიდრეობის  მიღების  უფლების  მქონე  პირთა  წრე  უნდა დადგინდეს  მხოლოდ  მაშინ,  როცა  არ  არსებობს  მამკვიდრებლის ანდერძი. აღნიშნულიდან გამომდინარე ცალსახად ჩანს, რომ კანონში განმტკიცებულ კანონით მემკვიდრეობაზე უფრო მაღლა დგას მოანდერძის ნება, რომელსაც ის ანდერძის საშუალებით გადასცემს. ამ მოთხოვნას შეესაბამება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, რომლის  მიხედვითაც  კანონით  მემკვიდრეობა, ანუ გარდაცვლილის ქონების გადასვლა კანონში მითითებულ  პირებზე  მოქმედებს  მხოლოდ იმ  შემთხვევაში, “თუ მამკვიდრებელს არ დაუტოვებია ანდერძი, ან თუ ანდერძი მოიცავს სამკვიდროს ნაწილს, ან თუ ანდერძი მთლიანად ან ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი” (სსკ 1306-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
მოქმედი  კანონმდებლობა  განამტკიცებს  ანდერძის  თავისუფლების  პრინციპს. კანონი, ანდერძით  მემკვიდრეობის  ინსტიტუტის  განმტკიცებით,  მამკვიდრებელს  მემკვიდრეთა ამორჩევის  უფლებას  აძლევს.   სამემკვიდრეო  ურთიერთობათა  განვითარებამ  ანდერძის  საყოველთაო  დამკვიდრება  განაპირობა.  ივ.  ჯავახიშვილის  განმარტებით  ,,ჩვეულებრივ  განსაცდელის  მოლოდინში  მყოფის  ან  მომაკვდავის   სიტყვიერად  თუ  წერილობით  გამოთქმულს,    სიკვდილის  შემდგომ  ასასრულებლად  განკუთვნილს,  უკანასკნელის  ნების  გამოცხადებას,  ანდერძი  ეწოდება’’ .  თანამედროვეობაში ანდერძი არის  მოქალაქის  განკარგულება საკუთარი  ქონების  შესახებ საკვდილის  შემთხვევაში მემკვიდრეთა  დანიშვნა.   აღნიშნულ  ცნებას  ეყრდნობა  რა  სამოქალაქო  კანონმდებლობა,  სსკ-ს  1344  მუხლით: ,,ფიზიკურ  პირს  შეუძლია  სიკვდილის  შემთხვევისათვის  თავისი  ქონება  ან  მისი  ნაწილი  ანდერძით  დაუტოვოს  ერთ  ან  რამდენიმე  პირს,  როგორც   მემკვიდრეთა  წრიდან,  ისე  გარეშე  პირებსაც’’.

       ანდერძი  შედგენილი  უნდა  იქნეს  მხოლოდ  წერილობითი  ფორმით,  პირადად  მოანდერძის  მიერ. იგი  ცალმხრივი  გარიგებაა ,  პირადული  ხასიათის  და  არ  მოიცავს  სხვა  პირის  რაიმე  შემხვედრი  ნების გამოხატვას. მოანდერძე  შეიძლება  იყოს  მხოლოდ   სრულწლოვანი,  ქმედუნარიანი  პირი.  დაუშვებელია  ორი  ან  მეტი  პირის  მიერ  ერთობრიბი  ანდერძის   შედგენა,  გამონაკლისია  მხოლოდ მეუღლეების ერთობრივი  ანდერძი  ურთიერთმემკვიდრეობის  შესახებ

(სსკ-1347მ.).  ანდერძით   მოანდერძეს  შეუძლია  გაანაწილოს  როგორც  თავისი  მთლიანი  ქონება  ისე  მისი  ნაწილი.   ანდერძი  შეიძლება  იყოს  ორი  სახის:  შინაურული  და  სანოტარო  ფორმით  შედგენილი.  შინაურული  ანდერძი  შეიძლება  შეადგინოს  მოანდერძემ,  მოაწეროს  ხელი   და  საკუთარი  სურვილისამებრ  შეინახოს.  თუმცა  სანოტარო  ფორმა  უფრო  საიმედოა.  სანოტარო  ფორმა  გულისხმობს,  რომ  მოანდერძის  მიერ  შედგენილი  ანდერძი  უნდა  დაადასტუროს ნოტარიუსმა,  ხოლო  სადაც  ნოტარიუსი  არ  არის  კანონი  ითვალისწინებს  თანამდებობის  პირთა  წრეს  რომლებიც  გათანაბრებულნი  არიან  ნოტარიუსთან

( სსკ-1359 მ.),  ესენი  არიან:

 ) საავადმყოფოს, ჰოსპიტლისა და სხვა სამკურნალო დაწესებულების, სანატორიუმის მთავარი ექიმი, უფროსი, მათი მოადგილე სამედიცინო ნაწილში, მორიგე ექიმი, მოხუცებულთა და ინვალიდთა სახლის დირექტორი ან მთავარი ექიმი, თუ მოანდერძე ამ დაწესებულებაში მკურნალობს ან ცხოვრობს;

) საძიებო, გეოგრაფიული და სხვა მსგავსი ექსპედიციის უფროსი, თუ მოანდერძე ასეთ ექსპედიციაში იმყოფება;

) გემის კაპიტანი ან საჰაერო ხომალდის მეთაური, თუ მოანდერძე გემზე ან საჰაერო ხომალდზე იმყოფება;

) სამხედრო ნაწილის, შენაერთის, დაწესებულებისა და სასწავლებლის მეთაური (უფროსი), თუ სამხედრო ნაწილების დისლოკაციის პუნქტში ნოტარიუსი არ არის და თუ მოანდერძე სამხედრო მოსამსახურე ან სამხედრო ნაწილში მომსახურე სამოქალაქო პირი ან მათი ოჯახის წევრია;

ე) პატიმრობის ან თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულების დირექტორი, თუ მოანდერძე პატიმრობის ან თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებაში იმყოფება.

 

მოანდერძეს  სურვილისამებრ  შეუძლია  შეცვალოს  ან  გააუქმოს  ანდერძი  ნებისმიერ  დროს  და  შეადგინოს  ახალი.  ანდერძზე  აუცილებლად  უნდა  მიეთითოს  თარიღი. თუკი  მოანდერძემ  შეადგინა  ერთზე  მეტი  ანდერძი,  ძალაშია  ის,  რომელიც  უფრო  გვიანდელი  თარიღით  არის  დათარიღებული.  ხოლო  თუკი  არსებობს  შინაურული  და  სანოტარო  ფორმის  ანდერძები,  ძალაშია  სანოტარო  ფორმით  შედგენილი  ანდერძი   შედგენის  თარიღის  მიუხედავად.  რაც  შეეხება  ანდერძის  შინაარს  მოანდერძეს  სურვილისამებრ  შეუძლია  უანდერძოს  თავისი  ქონება  ნებისმიერ  პირს,  მათ  შორის  სახელმწიფოსაც.  მოანდერძეს  უფლება  აქვს  მემკვიდრეობის  გარეშე  დატოვოს  როგორც  ერთი  ასევე  ყველა  კანონით  მემკვიდრე,  ისე  რომ  ამის  მოტივი  არ  მიუთითოს. ანდერძის  გახსნა   და  აღსრულება  ხდება  მხოლოდ  მოანდერძის  გარდაცვალების  შემდეგ. ანდერძის  დატოვებით  მოანდერძე  ბევრ  გაუგებრობას  ააცილებს  თავის  მემკვიდრეებს  მემკვიდრეობის  განაწილების  დროს.

      საქართველოს  სამოქალაქო  კოდექსი  ითვალისწინებს  კანონით მემკვიდრეთა  ინტერესებს  და  გამომდინარე  აქედან  ადგენს  სავალდებულო  წილის  ცნებას  (სსკ.1371მ.).  ეს  ნორმა  განსაზღვრული  ზომით  ზღუდავს  ანდერძით  მემკვიდრეთა  ამორჩევის  თავისუფლებას. მასში  გათვალისწინებულ  მემკვიდრეებს  აქვთ  სავალდებულო  წილის  მიღების  უფლება,  მიუხედავად  იმისა  არიან  თუ  არა  ისინი  გათვალისწინებულნი  ანდერძში.ესენი  არიან  პირველი  რიგის  მემკვიდრეები:  შვილები,  მეუღლე, მშობლები,  ეს  ის  მემკვიდრეები  არიან  რომელთა  ინტერესსაც  მკაცრად  იცავს  კანონი,  რათა  ისინი  არ  დარჩნენ  მემკვიდრეობის  გარეშე.  სავალდებულო  წილი  შეადგენს  იმ  წილის  ნახევარს,  რასაც  მესაკუთრე  კანონით  მემკვიდრეობის  დროს  მიიღებდა.  მაგალითად  თუ  კანონით  მემკვიდრე  მიიღებდა  ხუთი  ათას  ლარს,  სავალდებულო  წილი  იქნება  მისი  ნახევარი.

         ამ  კანონით  სამოქალაქო  კოდექსი  იცავს მოანდერძის  ყველაზე  ახლობელ  ადამიანებს  მემკვიდრეობის  გარეშე  დარჩენისგან,  რადგან  არცთუ  იშვიათი  შემთხვევევია  როდესაც  გაბრაზებულ  გულზე  შეუდგენია  მოანდერძეს  ანდერძი,  რომელიც  გათვლილი  იყო  რომელიმე  მემკვიდრის  დასჯაზე,  რაც  ყოვლად  დაუშვებელია,  რადგან  მოანდერძეს   მალე  გასვლია  წყენა,  მაგრამ  უცაბედად  გარდაცვლილა    ისე  რომ  ანდერძის  შეცვლა  ვერ  მოუსწრია.  ანდერძის  შედგენაში  და  საკუთარი  ქონების  საკუთარი  შეხედულობის  მიხედვით  განაწილებაში   ცუდი და  სამარცხვინო  არაფერია,  თუმცა  როგორც  ავღნიშვეთ  ანდერძი  შედგენილ  უნდა  იქნეს  შეგნებულად  საღი  აზროვნების  დროს,  რადგან  კანონი  ვერ  გაითვალისწინებს,  თუ  რა  სამსახურუ  გაუწიეს  თითოეულ  შვილის  მშობლებმა  და  შესაბამისად  კანონი  ვერ  გაანაწილებს  მემკვიდრეობას  ისე,  როგორც  ეს  მათ  მიაჩნიათ  სამართლებრივად.

      შერჩევითი  პრინციპით ჩატარებული  გამოკითხვის  საფუძველზე, რომლის  შედეგებითაც  200 გამოკითხულიდან,  რომელთა  ასაკი  შეადგენდა 50-65 წელს, გამოკითხულთა 50%  არ  ფიქრობდა  ანდერძის  შედგენაზე, 30% ადამიანი ფიქრობდა  ანდერძის  დატოვებაზე,  ხოლო  20% – ს  პასუხი არ  ჰქონდა. აქედან  გამომდინარე    რეალურად  ცხოვრებაში  კანონით  მემკვიდრეობას  უფრო   ხშირი  გამოყენაბა აქვს,  ვიდრე  ანდერძით  მემკვიდრეობას.   რატომ?  მიზეზი  ალბათ  რამდენიმეა.  პირველყოვლისა  მოქალაქეებს  აკმაყოფილებთ  კანონით  მემკვიდრეთა  რიგითობა.  მეორე  მიზეზი  კი  ალბათ  ისაა,  რომ  ადამიანი  სიკვდილზე  არ  ფიქრობს,   სიკვდილი  ყოველთვის  მოულოდნელია  და  ყველა  ვერ  ასწრებს  ანდერძის  შედგენას.   მესამე  მიზეზი – სუფთა  ფსიქოლოგიურია. ზოგიერთისთვის  ანდერძი  შედგენა  თითქოსდა  სიკვდილის  ტოლფასია,  რადგან  ხალხში  დამკვიდრებულია  აზრი,  რომ  ანდერძი  სიკვდილის  წინ  იწერება.

          მაგრამ,  როგორც  არ  უნდა  იყოს  ფაქტი  ფაქტად  რჩება  და  კანონით  მემკვიდრეობა უფრო  ხშირია   ვიდრე,  ანდერძით  მემკვიდრეობა. სამწუხარო  ფაქტია,  მაგრამ  რეალური,  რომ  მემკვიდრეობის   განაწილება  ხშირად  ხდება  გაუგებრობის  მიზეზი  როგორც  დედ-მამიშვილებში,  ისე  სხვა  ნათესავებს  შორის.  ამ  საკითხთან  დაკავშირებული  გაუგებრობის  თავიდან  აცილების  საუკეთესო  გამოსავალი  ალბათ  ანდერძის  შედგენაშია.

                      ნ. როსეფაშვილი

სტუ-ს  ჰუმანიტარულ-ტექნიკური ფაკულტეტის დოქტორანტი,

გამოყენებული ლიტერატურა:

  1. საქართველოს კონსტიტუცია ,თბილისი 2009;
  2. იურიდიული  ენციკლოპედია, თბილისი 2008;
  3. რ. და ე. შენგელიების,  მემკვიდრეობითი  სამართალი, თბილისი 2009;
  4. ზ. ახვლედიანი, მემკვიდრეობიტი სამარტალი, თბილისი 2007;
  5. გ. ლობჟანიძე, ქართული სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორია, თბილისი 2001;
  6. საქართველოს სამოქალაქო  კოდექსის  კომენტარი; თბილისი 2000;
  7. ივ. ჯავახიშვილის, თხუზებანი, ტ.VII, თბილისი 1984.
 

Tags: , , ,

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 1,156 other followers